"İmar barışı", 2018 yılında 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen geçici 16. madde ile yapılan düzenlemenin yaygın adıdır. Bu düzenlemeyle belirli bir tarihten önce yapılmış, ruhsatsız ya da ruhsatına ve projesine aykırı yapılar için Yapı Kayıt Belgesi başvurusu alındı; başvuru dönemi sona erdi. Bugün piyasada bu belgeye sahip çok sayıda bina bulunuyor ve bir dairenin değerini anlamak için belgenin ne sağladığını bilmek gerekiyor.
Yapı kayıt belgesi ne sağlar?
- Geçici kullanım: Yapının mevcut hâliyle kullanılmasına imkân tanır; elektrik, su ve doğalgaz aboneliği yapılabilir.
- Tapu işlemleri: Belgeyle birlikte kat mülkiyeti kurulabilmesi ya da cins değişikliği yapılabilmesi mümkün hâle gelmiştir. Belge çoğu zaman tapunun beyanlar hanesinde görünür.
- İdari yaptırımdan kurtulma: Belgenin kapsadığı aykırılık için yıkım ve para cezası gibi işlemler uygulanmaz.
Yapı kayıt belgesi ne sağlamaz?
- Ruhsat ya da iskân yerine geçmez. Yapı imar planına ve yönetmeliğe uygun hâle gelmiş olmaz; aykırılık yalnız kayda alınmıştır.
- Deprem dayanımını belgelemez. Yapının güvenliğine ilişkin sorumluluk malikte kalır; belge bir yapı güvenliği raporu değildir.
- Yeniden yapımda hak doğurmaz. Bina yıkılıp yeniden yapılırsa yürürlükteki imar planı ve yönetmelik uygulanır; belgeyle kayda alınan fazladan kat ya da alan yeni yapıya taşınmaz.
İskân neyi gösterir?
İskân, resmî adıyla yapı kullanma izin belgesi, yapının ruhsatına ve onaylı projesine uygun olarak tamamlandığını gösterir. İskânı alınmış bir yapıda kat mülkiyetine geçiş yapılabilir ve bina, belge düzeyinde "tamamlanmış" sayılır. Kat irtifakı ile kat mülkiyeti farkını ayrıca Kat irtifakı ve kat mülkiyetinin değere etkisi yazısında anlatıyoruz.
Değeri hangi kalemler etkiler?
- Kredi kullanılabilirliği: Bankalar iskânsız ya da yapı kayıt belgeli yapılarda kredi koşullarını farklı değerlendirebilir. Kredi kullanamayan alıcı sayısı arttıkça satış süresi uzar ve pazarlık payı büyür.
- Aykırılığın türü ve büyüklüğü: Kapatılmış bir balkon ile ruhsatsız eklenmiş bir kat aynı riski taşımaz. Daireniz kayda alınan aykırılığın içindeyse etkisi daha doğrudandır.
- Yeniden yapım hakkı: Eski ya da kentsel dönüşüm beklentisi olan binada değer, giderek binanın yerine yapılabilecek yapıya ve arsa payına bağlanır. Belgeyle kayda alınan fazla alan bu hesaba girmez.
- Belge bütünlüğü: Onaylı proje, ruhsat, iskân ve tapu kaydı birbiriyle tutarlıysa alıcının soru işareti azalır.
Satın almadan önce bakılacaklar
- Tapunun beyanlar hanesinde yapı kayıt belgesi şerhi olup olmadığı.
- Belediye imar arşivinde ruhsat, onaylı mimari proje ve iskân kaydı.
- Belgenin hangi bağımsız bölümü ve hangi aykırılığı kapsadığı.
- Onaylı proje ile dairenin bugünkü hâli arasındaki farklar.
- Binanın yapı yılı ve deprem yönetmeliği dönemi: Deprem yönetmeliği dönemi aracı yapı yılına göre dönemi gösterir.
Sık sorulan sorular
Yapı kayıt belgesi iskân yerine geçer mi?
Hayır. Yapı kayıt belgesi aykırılığı kayda alır ve yapının geçici olarak kullanılmasını sağlar. İskân ise yapının ruhsatına ve onaylı projesine uygun tamamlandığını gösteren belgedir.
İskânsız daire için konut kredisi kullanılabilir mi?
Bu karar bankanındır. Bankalar çoğu zaman iskânı ya da kat mülkiyetini arar; yapı kayıt belgeli yapılarda koşullar bankaya göre değişebilir. Güncel koşulları bankanızdan öğrenin.
Yapı kayıt belgeli bina yıkılırsa ne olur?
Yeniden yapımda yürürlükteki imar planı ve yönetmelik uygulanır. Belgeyle kayda alınan fazladan kat ya da alan yeni yapıya taşınmaz; bu nedenle değer, yeniden yapılabilecek alana ve arsa payına göre okunur.
emlakfiyati.com ile
Değerleme sonucunuz bina bilgileriyle birlikte çevredeki benzer taşınmazlarla karşılaştırılarak üretilir. Sonuç yapay zeka destekli bir tahmindir; tek değer ve olası aralık olarak okunur ve resmî ekspertiz yerine geçmez. Bu yazı genel bilgi verir; hukuki, mali ya da vergisel danışmanlık değildir. İşlem öncesinde güncel durumu ilgili belediyeden, tapu müdürlüğünden ve kurumlardan teyit edin.
Kaynaklar
- 3194 sayılı İmar Kanunu, geçici 16. madde (Yapı Kayıt Belgesi).
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği: yapı kullanma izin belgesi.
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu.
Künye
- Yazar: emlakfiyati.com Araştırma Ekibi
- Yayın tarihi:
- Kaynakça: 3 kaynak
- konut
- imar
- iskân
- yapı kayıt belgesi
- satın alma
- kredi